Maden Ruhsat Hakkı

Mevzuatımızda, maden ruhsatlarının alınması, devredilmesi ve intikallerinin nasıl yapılacağı açıkça belirtilmiştir. Kanun maddesinde sayılan vasıfları taşıyan gerçek ve tüzel kişiler, gerekli evrak ve başvuru formlarını hazırladıktan sonra, Maden İşleri Genel Müdürlüğüne başvuru yaparak, adlarına maden arama ruhsatı düzenlenmesini talep edebilirler.

Maden kanunu 6. Maddesinde, maden haklarını almak için kimlerin başvuru yapabileceği düzenlenmiştir.

Madde 6 – Maden hakları, medeni hakları kullanmaya ehil T.C. vatandaşlarına, madencilik yapabileceği statüsünde yazılı Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarına göre kurulmuş tüzelkişiliği haiz şirketlere, bu hususta yetkisi bulunan kamu iktisadi teşebbüsleri ile müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri ile diğer kamu kurum, kuruluş ve idarelerine verilir. Maden hakları gerçek veya tüzel tek kişi adına verilir.

Maden ruhsat hakkı, hak sahibine her ne kadar mülkiyet hakkına benzer bazı haklar tanımış olsa da Medeni Hukuk anlamında ki mülkiyet hakkı ile birebir örtüşmemektedir. Maden ruhsat hakkı, mevzuatta sayılan vasıfları taşıyan kişilere ilgili kurumun onayıyla devredilebilir, yine aynı şekilde ruhsat hakkı sahiplerinin mirasçılarına intikal yolu ile geçebilir.

Maden Kanunu 5. Maddesinde, maden ruhsatlarının devri düzenlenmiştir.

Madde 5 – Madenler üzerinde tesis olunan ilk müracaat, arama ruhsatı, buluculuk ve işletme ruhsatı haklarının hiç birisi hisselere bölünemez. Her biri bir bütün halinde muameleye tabi tutulur.

Maden ruhsatları ve buluculuk hakkı devredilebilir. Devir yapılmadan önce arama ve işletme ruhsatlarının devredildiği tarihteki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedeli alınır. Devir Bakanlık onayı ile gerçekleşir.

Devir ve intikal işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Maden hak ve vecibeleri miras yolu ile (de) intikal eder.

Devir, İntikal ve Terk İşleri

MADDE 81 –

    1. Maden ruhsatları ve sertifikaları talep halinde, hukuki bir sakınca bulunmadığı takdirde, Kanunun 6 ncı maddesindeki maden haklarını kullanma ile ilgili şartları taşıyan gerçek veya tüzel kişilere Genel Müdürlükçe devredilebilir. Buluculuk hakkı sahibi, bu hakkını ruhsat ile birlikte devredebilir.
    2. Devir işlemleri yapılacak ruhsatların/sertifikaların yıllık ruhsat bedellerinin, ruhsatla ilgili 6183 sayılı Kanuna tabi borçların, Devlet haklarının eksiksiz ödenmiş olması, devredildiği tarihe kadar geçen süre için, işletme faaliyet raporunun verilmesi zorunludur.
    3. Ruhsatı veya sertifikayı devralacak kişinin; devralacağı ruhsata/sertifikaya ait Kanundan doğan bütün hak ve vecibelerini, ruhsata uygulanmış yaptırımlar ile yükümlülükleri kabul ettiğini; ruhsat sahibinin de ruhsatını bütün hak ve vecibeleri ile devretmek isteğini belirten Ek Form-17’deki örnek dilekçe ile Genel Müdürlüğe müracaat etmeleri gerekir.
    4. Devir işleminde işletme ruhsat taban bedelinin yatırıldığına dair belge ile müracaat edilir. Ruhsatın/sertifikanın devredildiği tarihteki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedelinin yatırılması zorunludur. 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin ibrazını müteakip devir Bakanlık onayıyla gerçekleşir. Devir talebinin, Bakanlık tarafından uygun bulunmaması halinde işletme ruhsat taban bedeli ile devir bedeli iade edilir.
  1.         6. Ruhsat/sertifika devir işlemlerinde de arama ve işletme ruhsatlarında aranan mali yeterlilik şartları aranır.
  2.         8. Rödövans sözleşmesi bulunan ruhsatların devir taleplerinde devir alandan, mevcut rödövans sözleşmesinin kabul                   edildiğine dair taahhütname istenir, verilmemesi halinde devir işlemi gerçekleştirilmez.
  3.         9. İşletme izinli ruhsatların son denetim tarihinden itibaren bir yıldan fazla süre geçmiş ise; mahallinde tetkiki                                  gerçekleştirilmeden ruhsat devredilmez.

10. Ruhsatın devir edilmesi halinde kullanılmayan sevk fişleri bir tutanakla devir alana verilir.

    Maden ruhsat hakkı, özel mülkiyetteki taşınmazlar üzerinde madencilik faaliyeti yapma hakkını verdiği gibi, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki (hazine ve orman arazisi gibi) taşınmazlar üzerinde de madencilik faaliyeti yapma hakkı vermektedir. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlarda madencilik faaliyeti yapıldığı durumlarda, belli sürelere bağlı olarak, toprağın altındaki cevherin çıkarılarak (vergi,devlet hakkı v.s ödenmek suretiyle) işletilmesini kapsamaktadır. Bir anlamda, ruhsat hakkı süresince, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ruhsat hakkı sahibi tarafından kiralanmaktadır. Bu taşınmazlarda, madencilik faaliyeti bittiğinde, gerekli rehabilitasyon çalışmaları yapılarak ve taahhütler yerine getirilerek malik olan ilgili kuruma teslim edilmektedir.
Av. Bahadır ÖZTÜRK