Rodövans Sözleşmeleri

Businessman examining papers at table

Rodövans sözleşmesi, maden ruhsat hakkı sahiplerinin, ruhsat hukuku anlamındaki ruhsat hakkı kendisinde kalmak kaydıyla, sözleşme ile gerçek ve tüzel kişilere, üretimden alınacak belli bir pay almak karşılığı ile belli bir süreliğine maden işletme hakkının verilmesidir. Burada önemli olan husus, ruhsat sahiplerinin, ruhsat hukuku anlamındaki sahipliğinin devam etmesidir. Rodövans sözleşmelerinde, sadece üretimden alınacak belli bir pay karşılında, belli bir süreliğine maden sahasının işletme hakkı verilmektedir. Uygulamada ruhsat hak sahibine Rodövans veren, belli bir bedel karşılığı belli bir süreliğine maden sahasını işletmeyi taahhüt eden kişiye de Rodövansçı denilmektedir. Maden ruhsat hakkı Rodövans verende kalmaktadır.

Ruhsat sahibi ile rödövansçı arasında imzalanan sözleşme bir ay içerisinde Onay için Maden İşleri Genel Müdürlüğü’ne verilir. Maden İşleri Genel Müdürlüğü, sözleşmenin uygunluğu konusunda Bakanlıktan onay alır. Bakanlıkça uygun bulunan sözleşmeler taraflara bildirilir. Uygun bulunmayanların rödövans sözleşmeleri reddedilir.

Rodövans sözleşmeleri, sözleşmenin her iki tarafına, Rodövans veren ve Rodövansçıya borç yükleyen karma nitelikli sözleşmelerdir. Yerleşik yargı kararlarında, Rodövans sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda Borçlar Kanununun hasılat(ürün) kirasına ilişkin hükümler uygulanmaktadır.

Rodövans sözleşmelerinin mevzuatımızda açık bir şekilde tanımı yapılmamış olmasına rağmen, mevzuatta yapılan bazı değişikliklerle, uygulamasına yönelik bir takım hükümler getirilmiştir.

Maden Kanunu Hükümleri: Ek Madde 7 – Rödövans (Ek: 10/6/2010-5995/17 md.) (Ek fıkra: 4/2/2015 – 6592/22 md.) Ruhsat sahipleri ile üçüncü kişiler arasında rödövans sözleşmeleri Bakanlığın iznine tabidir. İzin alınmaksızın yapılan rödövans sözleşmesi ile yürütülen madencilik faaliyetleri durdurulur.

(Ek fıkra: 4/2/2015 – 6592/22 md.) Kamu kurum ve kuruluşları ile iştirakleri hariç olmak üzere yer altı kömür işletmelerinde maden ruhsat sahipleri, ruhsat sahalarının bir kısmında veya tamamında üçüncü kişiler ile üretim faaliyetlerine yönelik rödövans sözleşmeleri yapamaz. Aksi takdirde rödövans sözleşmesi ile yapılan madencilik faaliyetleri durdurulur.

Maden ruhsat sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kısmında veya tamamında üçüncü kişilerle yapmış oldukları rödövans sözleşmelerinde, bu alanlarda yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak İş Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklar rödövansçıya aittir. Ancak bu durum ruhsat sahibinin Maden Kanunundan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

Geçici Madde 23 – (Ek: 4/2/2015-6592/24 md.)

Mevcut rödövans sözleşmelerinin, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi takdirde rödövans sözleşmesi ile yapılan madencilik faaliyetleri durdurulur.

Kamu kurum ve kuruluşları ile iştirakleri hariç olmak üzere, yer altı kömür madenciliğine dair rödövans sözleşmeleri sona erdirilmeyen ruhsat sahalarının süre uzatım talepleri kabul edilmez.

Yönetmelik Hükümleri:

Genel Hükümler:

Rödövansçı: Ruhsat sahalarındaki madenlerin üretilerek değerlendirilmesi amacıyla ruhsat sahiplerinin, kamu kurum ve kuruluşlarının ve iştiraklerinin rödövans sözleşmesi imzaladığı üçüncü kişi veya şirketleri,

Rödövans sözleşmesi: Ruhsat sahalarındaki madenlerin üretilerek değerlendirilmesi amacıyla üçüncü kişilere veya kuruluşlara tasarruf hakkı sağlamak üzere ruhsat sahasının tamamı ya da bir kısmı için ruhsat sahiplerinin, kamu kurum ve kuruluşlarının ve iştiraklerinin bu kişilerle yapmış oldukları sözleşmeleri,

İşletme faaliyetlerinin projesine uygun olarak sürdürülmesi ve faaliyetlerin tehlikeli durum oluşturmayacak şekilde yürütülmesi için gerekli olan her türlü makine, ekipman ve teçhizatın temin edilmesinden ruhsat sahibi/işletmeci/rödövansçı sorumludur.

Ruhsat sahasında yapılan tüm imalatlara ilişkin haritaların hazırlanması, bulundurulması ve muhafaza edilmesi ruhsat sahibinin, YTK’nın, varsa rödövansçının sorumluluğundadır.

Rödövans sözleşmesi bulunan ruhsatların devir taleplerinde devir alandan, mevcut rödövans sözleşmesinin kabul edildiğine dair taahhütname istenir, verilmemesi halinde devir işlemi gerçekleştirilmez.

Rödövans işlemleri

MADDE 100 –

  1. Maden işletme ruhsat sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kısmı veya tamamı için üçüncü kişilerle yapmış oldukları rödövans sözleşmelerinin ve bu sözleşmelerde yapılan değişikliklerin, devir ve intikal işlemlerinde, bilgilendirme amacıyla Genel Müdürlüğe verilmesi ve maden siciline şerh edilmesi zorunludur. Genel Müdürlük hiçbir şekilde rödövans sözleşmelerine taraf değildir.
  2. Rödövans sözleşmelerinde sözleşmenin bitiş tarihi, muhtemel süre uzatımları dahil gün/ay/yıl olarak belirtilir. Kamu kurum ve kuruluşları ve iştirakleri hariç rödövansçı, rödövans alanında üçüncü kişilerle rödövans sözleşmesi yapamaz. Aynı alanda kot/kat farklılığı olsa dahi birden fazla rödövans sözleşmesi yapılamaz. Ancak, kamu kurum ve kuruluşları ve iştiraklerinin yeraltı kömür işletmelerinde aynı alan içinde, kot/kat farklılığı olması, giriş çıkışları ve havalandırmalarının birbirinden bağımsız olması halinde birden fazla rödövans sözleşmesi yapılabilir.
  3. Tarafların birlikte rödövans sözleşmesinin maden sicil kayıtlarından terkin edilmesini talep etmeleri veya rödövans sözleşmesinin sona erdiğine dair mahkeme kararı verilmesi halinde bu kayıtlar terkin edilir. Tek taraflı terkin talepleri kabul edilmez. Süresi sona eren rödövans sözleşmeleri, yeni bir talep olmaması halinde terkin edilir.
  4. Rödövansçılarda Kanunun 6 ncı maddesindeki maden haklarını kullanma ile ilgili şartları taşımaları ve mali yeterlilik şartları aranır.
  5. Maden ruhsat sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kısmında veya tamamında üçüncü kişilerle yapmış oldukları rödövans sözleşmelerinde, bu alanlarda yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak İş Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklar rödövansçıya aittir. Ancak bu durum ruhsat sahibinin Kanundan doğan teknik, mali ve hukuki konulardaki sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
Av. Bahadır ÖZTÜRK